Geschiedenis
De cavia is al duizenden jaren een huisdier. De reis ging van de bergen van Zuid-Amerika, via zeilschepen, naar de woonkamers van Europa.
-
Rond 5000 v.Chr.
Getemd in de Andes
Volken in het Andesgebergte, in het huidige Peru, Bolivia en Ecuador, hielden cavia's al rond hun huizen. Ze leefden vaak los in de keuken, waar het warm was.
-
Tijd van de Inca's
Voedsel, medicijn en offer
De Inca's noemden het dier cuy, naar het geluid dat het maakt. Cavia's waren voedsel, werden gebruikt bij genezingsrituelen en geofferd aan de goden.
-
16e eeuw
Per schip naar Europa
Spaanse, Engelse en Nederlandse handelaren namen cavia's mee naar Europa. Ze werden al snel een geliefd en exotisch huisdier bij rijke families.
-
19e en 20e eeuw
Het "proefkonijn"
Cavia's werden veel gebruikt in medisch onderzoek. Daardoor zeggen we in het Nederlands nog steeds "proefkonijn" en in het Engels guinea pig als iemand iets als eerste uitprobeert.
-
Nu
Huisdier over de hele wereld
Er zijn tientallen rassen, van gladharig tot langharig en kaal. In Zuid-Amerika is cuy nog steeds een feestgerecht; in Nederland is de cavia een van de populairste kleine huisdieren.
Wat eet een cavia?
Cavia's zijn echte planteneters. Hun darmen zijn gemaakt voor veel vezels, en net als mensen kunnen ze zelf geen vitamine C maken. Die moet dus elke dag uit hun eten komen.
Wel lekker & gezond
- ✓Hooi, onbeperktDe basis van alles. Goed voor de darmen en slijt de tanden.
- ✓Verse groente, elke dagPaprika (veel vitamine C), andijvie, romaine sla, komkommer, selderij, venkel.
- ✓Kruiden en bladPeterselie, koriander, paardenbloemblad en vers gras uit een onbespoten tuin.
- ✓Een klein beetje caviakorrelsSpeciaal voor cavia's, met toegevoegde vitamine C. Geen konijnenvoer.
- ✓Fruit als traktatieEen stukje appel, aardbei of peer. Niet vaker dan een paar keer per week vanwege de suiker.
- ✓Altijd vers waterIn een drinkfles of zware bak, elke dag ververst.
Liever niet of nooit
- ✗IJsbergslaBijna geen voedingsstoffen en kan diarree geven.
- ✗Ui, knoflook, prei en bieslookGiftig voor cavia's, ook in kleine hoeveelheden.
- ✗Aardappel, avocado en rabarberBevatten stoffen die een cavia ziek maken.
- ✗Brood, koek, snoep en chocoladeTe veel zetmeel en suiker; chocolade is giftig.
- ✗Zuivel en vleesEen cavia is een planteneter en kan dit niet verteren.
- ✗Giftige plantenZoals boterbloem, taxus, vingerhoedskruid en klimop. Pluk alleen wat je zeker kent.
Zo ziet een goed caviamenu eruit
Zo leeft een cavia fijn
Een blije cavia heeft gezelschap, ruimte en een vaste routine. Met deze tips zit je goed.
Nooit alleen
Cavia's zijn kuddedieren en worden eenzaam en gestrest zonder soortgenoot. Houd er altijd minstens twee. Een konijn is geen goed maatje: ze praten een andere taal en een konijn kan een cavia pijn doen.
Ruim verblijf
Geef twee cavia's minstens 1 m² grondoppervlak, en liever meer. Cavia's rennen graag rondjes. Een plek binnen is prima, zolang er geen tocht of felle zon is.
Schuilplekken
Cavia's zijn prooidieren en schrikken snel. Zet per cavia een huisje of tunnel neer, met elk een eigen in- en uitgang, zodat niemand klem komt te zitten.
Vaste routine
Geef op vaste tijden vers eten. Je cavia's leren dat snel en begroeten je dan luid piepend. Maak plasplekjes dagelijks schoon en het hele verblijf eens per week.
Prettige temperatuur
Cavia's voelen zich het best tussen 18 en 22 °C. Boven 28 °C lopen ze kans op een hitteslag, want ze kunnen niet zweten. Zorg in de zomer voor schaduw en koele tegels.
Wekelijks wegen
Cavia's verbergen ziekte goed. Weeg ze één keer per week op een keukenweegschaal. Valt een cavia meer dan 50 gram af, ga dan naar de dierenarts.
Tanden en nagels
Hun tanden groeien hun hele leven door. Veel hooi kauwen houdt ze kort. De nagels knip je ongeveer eens per maand, net voor het roze bloedvat.
Rustig oppakken
Til een cavia op met één hand onder de borst en één onder de billen. Ga bij voorkeur zitten, want een val van hoogte kan veel pijn doen.
Gekke weetjes
Cavia's zitten vol verrassingen. Een paar favorieten:
Ze doen aan popcornen
Een blije cavia springt soms ineens recht omhoog en schudt in de lucht, net als een ploffende maiskorrel.
Ze herkennen de koelkast
Veel cavia's beginnen luid te piepen (wheeken) als ze de koelkastdeur of een plastic zakje horen. Er komt immers groente aan.
varken en geen Guinees
In het Engels heten ze guinea pig, maar ze komen niet uit Guinee en zijn ook geen varkens. Ze knorren alleen een beetje zoals biggetjes.
Tenen tellen
Cavia's hebben vier tenen aan elke voorpoot en drie aan elke achterpoot.
dagen zwanger
Dat is heel lang voor zo'n klein dier. De jongen worden geboren met vacht, open oogjes en tandjes, en knabbelen al snel mee.
Ze eten hun eigen poep
Niet zomaar: ze maken speciale zachte keutels vol vitamines, die ze meteen weer opeten. Dat hoort echt bij hun vertering.
Slapen met open ogen
Cavia's doen vaak korte dutjes van een paar minuten, soms met hun ogen open. Zo blijven ze alert op gevaar.
In Zwitserland verplicht met z'n tweeën
Daar is het bij wet verboden om een cavia alleen te houden, omdat ze zo sociaal zijn.
Recordhouder
De oudste cavia ooit volgens het Guinness Book of Records, Snowball, werd bijna 15 jaar oud. Twee tot drie keer zo oud als gemiddeld.
Ze spinnen
Een tevreden cavia maakt een zacht, laag brommend geluid, een beetje zoals een kat.